Wojenne rany w praskiej przestrzeni

75. rocznica wybuchu powstania warszawskiego skłania do refleksji. Odchodzą świadkowie i uczestnicy powstania, ale i znikają jego ślady w przestrzeni. W tym drugim przypadku w następstwie remontów, ale i degradacji nieremontowanych latami budynków. 

Śladów powstania i wojny nie brakuje w naszej okolicy. Dostrzeżemy je m.in. na Siedleckiej, Kawęczyńskiej, Grajewskiej, czy na kolumnach Bazyliki NSJ.

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków z okazji 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej prowadzi projekt mapowania śladów tego najtragiczniejszego konfliktu zbrojnego w przestrzeni Warszawy. Warto, by i zanikajace "Rany pamięci" ze Szmulek i Michałowa w tym projekcie uwzględnić.

Co dalej z Łomżyńską 8?

Dzisiejsza interwencja straży pożarnej w związku z pożarem w opuszczonej kamienicy przy Łomżyńskiej 8 skłoniła nas do przybliżenia historii tej nieruchomości. Niższy o dwie kondygnacje od sąsiedniej, komunalnej kamienicy, budynek na tyłach pawilonu sklepowego jest jednym z reliktów przedwojennej zabudowy ulicy Łomżyńskiej. 

Na podstawie atlasu ulic Warszawy Jarosława Zielińskiego wiemy, że budynek powstał ok 1930 r. Przez wiele lat należał do rodziny Cyfrackich (w lokalu na parterze prowadzili aptekę). 

Po 1945 r. kamienica przeszła na własność miasta. W kwietniu 2008 r. została zwrócona prywatnym właścicielom. Nie znamy ich tożsamości, niemniej z dostępnych publicznie informacji wynika, że w lutym 2014 r. została wydana dla nieruchomości decyzja o warunkach zabudowy, pozwalająca podwyższyć istniejącą kamienicą oraz na tyłach posesji wybudować nowy, 10-kondygnacyjny budynek. Wizualizacje dostępne są w internecie na portalach nieruchomości, np. domiporta.pl (budynek z działką o powierzchni 869 m kw wystawiany jest co jakiś czas na sprzedaż - cena wywoławcza oscyluje wokół 3,3 mln zł).

W lutym br. zaniepokojeni plotkami o wystąpieniu gestora nieruchomości z wnioskiem do konserwatora zabytków o wykreślenie kamienicy z gminnej ewidencji zabytków oraz wyłamaniem drzwi zabezpieczających nieruchomość przed dostępem osób trzecich wystąpiliśmy do SKZ i MWKZ z prośbą o doprowadzenie do zabezpieczenia budynku. Zwłaszcza, że zaczęli się po nim m.in. kręcić bezdomni, którzy na tyłach posesji rozbili obozowisko.

Zapytaliśmy również oficjalnie o szczegóły dotyczące wniosku o wykreślenie budynku z ewidencji zabytków oraz ew. kontrole konserwatorskie. Poniżej zamieszczamy skany pism, które otrzymaliśmy od obu konserwatorów - stołecznego i wojewódzkiego.

Jak widać, piłka jest cały czas w grze. Choć kamienica wygląda kiepsko, szkoda byłoby stracić kolejny cenny historycznie obiekt dla tej części Pragi.

Zapomniane praskie bruki

Kilkanaście dni temu pojawiła się informacja o wpisaniu przez Stołecznego Konserwatora Zabytków brukowanej nawierzchni 61 warszawskich ulic do gminnej ewidencji zabytków. Na Pradze Północ wpis objął nawierzchnię ulic Letniej, Lęborskiej, Olszowej, Stolarskiej, Wileńskiej i Kłopotowskiego.

Niestety, w naszej okolicy nie wpisano żadnego bruku, a takich miejsc nie brakuje. Poniżej krótkie zestawienie miejsc, gdzie możecie zobaczyć zarówno granitową "skandynawkę", jak i "kocie łby" - świadków bogatej historii tej części Pragi. Część nawierzchni jest wtórna, a część to przełożona nawierzchnia historyczna. Są też miejsca unikatowe, które koniecznie powinny zostać objęte dodatkową ochroną.

Na początek "kocie łby" przy Bazylice NSJ od strony Siedleckiej. Prawdopodobnie ułożenie wtórne, ale być może właśnie tymi kamieniami wyłożona była jakaś nawierzchnia w okolicy.

Kawęczyńska, Podlaska oraz Aleja Tysiąclecia - wtórne wyłożenie "kocimi łbami" miejsc parkingowych. To dobre rozwiązanie pozwalające ponownie wykorzystać historyczną nawierzchnię. O jego stosowanie apelujemy przy okazji remontów lokalnych ulic, gdy spod warstwy asfaltu zaczynają być wydobywane piękne, równo ułożone kamienie (jak ostatnio na Siedleckiej).

Wyłożone cenną, bazaltową "skandynawką" wjazdy bramowe. Unikat, o który trzeba dbać przy remontach ulic - tutaj na Kawęczyńskiej.

Radzymińska - kilkanaście wjazdów, podobnie na Ząbkowskiej

Otwocka 9

Otwocka 7

Ślady "kocich łbów" w podwórkach - Kawęczyńska 61 - ledwo widoczne kamienie wskazują, gdzie był kiedyś wjazd na posesję z drewniakiem.

Kompleks młyński Michla

Kawęczyńska 18

Kawęczyńska 26, przy drewniaku, "kocie łby" prześwitują spod asfaltu

Wtórnie ułożona kostka bazaltowa i "kocie łby" na odcinku Kawęczyńskiej od Ząbkowskiej do Folwarcznej... 

...i przy wyjeździe z Zajezdni "Praga"

A także na odcinku końcowym, na wysokości parku - udało się nam uratować ten fragment przed wyasfaltowaniem przy okazji budowy Trasy Świętokrzyskiej.

"Skandynawka" na Mackiewicza, wjazdach Siedleckiej (pod asfaltem "kocie łby") i na Łomżyńskiej (droga do...?)

Mackiewicza

Siedlecka 

Łomżyńska

Bruk niewiadomego pochodzenia na Podlaskiej oraz Łomżyńskiej - prawdopodobnie pierwotna nawierzchnia.

Podlaska

Łomżyńska 29

I na koniec dwie perły - jedna zlokalizowana w rejonie Dworca Wschodniego, w pobliżu reliktu dawnego Dworca Terespolskiego (szkoda, że tą wyłożoną "skandynawką" drogą codziennie jeżdżą ciężarówki po złom, którego skup mieści się w ocalałym fragmencie dworca)...

...a druga, to zachowane do naszych czasów, wyłożone kocimi łbami podwórze dawnego kompleksu gmachów szkolnych między Otwocką, Łochowską i Siedlecką. O wpisanie budynków do rejestru zabytków postulujemy od kilku lat, ale sprawa utknęła w MWKZ. A śpieszyć się trzeba, zwłaszcza, że budynki mieszkalne będą remontowane w ramach ZPR i prace objąć mają również podwórko...

Jak widać, nie brakuje w okolicy zabytkowej nawierzchni - dlatego apelujemy do SKZ o objęcie tych wszystkich miejsc ochroną konserwatorską.