Wojenne rany w praskiej przestrzeni

75. rocznica wybuchu powstania warszawskiego skłania do refleksji. Odchodzą świadkowie i uczestnicy powstania, ale i znikają jego ślady w przestrzeni. W tym drugim przypadku w następstwie remontów, ale i degradacji nieremontowanych latami budynków. 

Śladów powstania i wojny nie brakuje w naszej okolicy. Dostrzeżemy je m.in. na Siedleckiej, Kawęczyńskiej, Grajewskiej, czy na kolumnach Bazyliki NSJ.

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków z okazji 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej prowadzi projekt mapowania śladów tego najtragiczniejszego konfliktu zbrojnego w przestrzeni Warszawy. Warto, by i zanikajace "Rany pamięci" ze Szmulek i Michałowa w tym projekcie uwzględnić.

Wyjątkowa noc w Bazylice. Noc muzeów

Chciałoby się rzecz, że marzenia się spełniają. Od wielu lat marzyliśmy by Bazylika NSJ przy Kawęczyńskiej, architektoniczna i historyczna perła tej części Pragi otworzyła swoje podwoje w Noc Muzeów. Zwłaszcza, że kościoły lewego brzegu od lat zapraszają zwiedzających do środka w tę wyjątkową noc.

I w tym roku się udało. Dzięki wsparciu proboszcza Edmunda Modzelewskiego, księdza Sławka Szczodrowskiego z Oratorium oraz działaniom Krzyśka Michalskiego z naszego stowarzyszenia udało się zgłosić Bazylikę do Nocy Muzeów. Początkowo zastanawialiśmy się, czy komuś będzie się chciało przyjechać na koniec Pragi, ale jak się okazało były to niepotrzebne obawy. Już od pierwszych chwil trwania Nocy Muzeów zaczęli przybywać zwiedzający, najpierw pojedynczo, później grupami. W sumie, wg szacunków Krzyśka, który oprowadzał po kościele, w Bazylice mogło się zjawić ok. 300 osób chcących zobaczyć to wyjątkowe miejsce.

Na zwiedzających czekała ekipa wolontariuszy zorganizowanych przez nasze stowarzyszenie oraz Oratorium.

W Oratorium można też było poczekać na przewodnika, zapoznać się m.in. z działalnością prowadzoną przez wolontariuszy dla dzieci i młodzieży oraz zobaczyć gdzie wystawiane są spektakle Teatru Oratorium. Na wszystkich czekały również publikacje, a także coś na ząb :)

Zwiedzanie kościoła odbywało się w kilku grupach. Wszystkie oprowadzał Krzysiek przedstawiając historię budowy Bazyliki, dzieje salezjanów na Pradze, ważne postaci związane z kościołem w jego ponad 100-letnich dziejach, a także wyjaśniając symbolikę wystroju wnętrza (malowidła Jana Molgi, małżeństwa Oźmin, czy mozaiki ks. Kiliana).

Zwiedzający mogli również wejść do miejsc na co dzień niedostępnych, m.in. na chór...

...oraz na taras znajdujący się we frontonie kościoła.

Z tarasu można było podziwiać panoramę okolicy, choć dużo fajniejsze widoki byłyby z wieży, która, w co wierzymy, zostanie w niedalekiej przyszłości otwarta dla zwiedzających.

Przebieg tegorocznej nocy muzeów pokazał, jak wielki potencjał tkwi w Bazylice. Mamy nadzieję, że za rok uda się powtórzyć akcję i że dołączą kolejne podmioty, np. zajezdnia Praga. Marzy nam się zabytkowy tramwaj dowożący turystów pod Bazylikę i później przejeżdżający przez teren zajezdni. Trzeba mieć marzenia, bo jak widać, spełniają się.

Dziękujemy za przychylność do pomysłu zwiedzania Bazyliki proboszczowi Edmundowi Modzelewskiemu, księdzu Sławkowi z Oratorium i wszystkim wolontariuszom tego miejsca. Dziękujemy również Panu Bogusławowi, kościelnemu z Bazyliki, za wielkie wsparcie i cierpliwość do późnych godzin. Dziękujemy wreszcie wszystkim osobom, które pomagały w czasie zwiedzania: Kamili Pasławskiej, Radkowi Potracowi, Ani Michalskiej, Agnieszce Gomółce, Oli i wielu innym, niewymienionym tu z imienia i nazwiska. 

Do zobaczenia za rok :)

Powstanie Warszawskie na Szmulkach i Michałowie

Dziś kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Spory o to, czy zryw ten miał sens w sierpniu 1944 r., pozostawiamy historykom. Jako mieszkańcy Pragi, jesteśmy wdzięczni pamięć dowódcy Powstania na Pradze, komendantowi obwodu VI, ppłk. Antoniemu Żurowskiemu, ps. "Andrzej Bober". 

Tablica poświęcona Żurowskiemu na skwerze jego imienia - na bocznej tablicy widnieje nazwa Rejonu IV AK na Pradze - Michałów

Dzięki jego przytomności umysłu i trzeźwej ocenie sytuacji po kilku dniach zażartych walk, w obliczu doraźnej przewagi niemieckiej oraz zbliżających się oddziałów sowieckich, działania powstańcze na Pradze wygaszono. Nasza dzielnica uniknęła tym samym hekatomby, jakiej doświadczył lewy brzeg i jego mieszkańcy. W upamiętnienie ppłk. Żurowskiego włączyliśmy się przed kilkoma laty, więc dziś czas na opowieść o innych bohaterach powstańczego zrywu w naszej części Pragi - "Orlętach".

Mianem michałowskich Orląt określano harcerzy z hufca działającego na terenie zakładów spirytusowych oraz przy Bazylice NSJ. Harcerze zajmowali się m.in. małym sabotażem oraz działalnością rozpoznawczą. 

Wielu z nich walczyło w 1944 r. w szeregach powstańczych, wielu też przelało krew za ojczyznę - ich ofiarę upamiętniają w przestrzeni Pragi tablice, m.in. przed blokiem na Białostockiej oraz w Bazylice.

Powstanie na Michałowie i Szmulkach trwało kilka dni, ale walki miały zacięty przebieg - powstańcy na krótko opanowali m.in. Avię (produkcja sprzętu lotniczego na potrzeby niemieckiej armii) oraz administrowane przez Niemców budynki szkolne na Otwockiej i Kawęczyńskiej. Z rejonu Michałowa wyruszyły również powstańcze oddziały, których celem było zajęcie koszar na 11 Listopada.

Ciężkich strat doznali w trakcie walk mieszkańcy - wielu zostało pogrzebanych na terenie prowizorycznego cmentarza przy Bazylice (tam gdzie dziś jest krzyż papieski) oraz w Jordanku. Jednocześnie wielu mieszkańców znalazło schronienie w podziemiach kościoła. Po wygaszeniu walk rozpoczęły się masowe egzekucje - grupę mieszkańców Niemcy rozstrzelali m.in. w rejonie wiaduktu przy Radzymińskiej.

W wyniku walk powstańczych oraz wycofywania się wojsk niemieckich na lewy brzeg, poważnie ucierpiał przemysł Pragi - wysadzono m.in. Avię i zajezdnię tramwajową. Za wycofującymi się wojskami niemieckimi postępowali czerwonoarmiści - rozpoczęła się druga okupacja...

Od lat prażanie pamiętają o powstańcach. To nie tylko znicze, czy kwiaty w miejscach pamięci, ale i instalacje w przestrzeni takie jak mural na jednej z kamienic przy ul. Grodzieńskiej.

Co raz więcej mieszkańców w ten wyjątkowy dzień, o tej wyjątkowej godzinie, zatrzymuje się chociaż na chwilę, by pamiętać o tych, którym tak wiele zawdzięczamy. Zobaczcie sami.

KMI

Zabytki Michałowa wreszcie dobrze oznakowane

Mały sukces całego stowarzyszenia, a zwłaszcza jednego z naszych członków, Krzyśka Michalskiego, który projekt pilotował - na najważniejszych zabytkach Michałowa zawisły wczoraj tablice Miejskiego Systemu Informacyjnego przedstawiające historię tych obiektów.

Do ich montażu udało się Krzyśkowi przekonać Zarząd Dróg Miejskich (odpowiada za MSI), właścicieli poszczególnych obiektów, Stołecznego Konserwatora Zabytków, a także przygotować teksty widniejące na  tablicach. Poniżej zamieszczamy zdjęcia poszczególnych modułów. 

Jednej tablicy nie udało się niestety zamontować - pełnomocnik wietnamskich właścicieli "Drucianki" nie wyraził zgody na montaż na tym cennym w skali całego miasta obiekcie. O aktualnej sytuacji dotyczącej tego zabytku wkrótce napiszemy na blogu (podjęliśmy ponowną interwencję w Biurze Konserwatora). Poniżej wizualizacja tablicy przygotowanej dla "Drucianki".

To nie koniec zmian w przestrzeni Michałowa. W ramach krzyśkowego projektu już wkrótce na skrzyżowaniu Otwockiej i Kawęczyńskiej stanie miejska mapa, która zdecydowanie ułatwi poruszanie się po Michałowie i Szmulkach turystom oraz osobom z innych części Warszawy.
Ponadto po wielu latach naszych starań wreszcie udało się doprowadzić do wyburzenia nieestetycznego muru ogłoszeniowego, który stał w sąsiedztwie zabytkowej Bazyliki. W jego miejscu wczoraj ustawiony został słup ogłoszeniowy (choć wymaga jeszcze kilku poprawek).

Działamy i zachęcamy do działania. Bo jak widać, da się!!!

KMI

Kolejny teren zielony na Michałowie zagrożony?

Otrzymaliśmy informację, że Budimex wystąpił o warunki zabudowy dla terenu ogródka jordanowskiego u zbiegu ulic Otwockiej i Siedleckiej. Teren co prawda jeszcze nie sprzedany, ale można się spodziewać, że park zniknie. Co prawda ogrodzony, niedostępny, ale stanowi zieloną enklawę na Michałowie. Może ten teren mógłby stanowić rekompensatę za Park przy Kawęczyńskiej, którego ok. połowa zniknie, gdy powstanie Trasa Świętokrzyska?

W każdym razie to kolejna zła informacja jeżeli chodzi o parki i tereny zielone na Pradze Północ, bo jak pisaliśmy wcześniej, miasto odstąpiło od ratowania Parku przy ul. Kawęczyńskiej, a ZMID wystąpił do Wojewody o wydanie zgody na realizację inwestycji - Trasy Świętokrzyskiej. Jeszcze niedawno w jordanku dosadzano nowe drzewa. 

Plan zagospodarowania dla tego terenu ciągle jest projektem. Pisaliśmy o tym tutaj.

Będziemy informować co dalej w tej sprawie. Na razie wypowiedzieć się mają okoliczne wspólnoty mieszkaniowe, choć znając życie to tylko formalność i zdanie mieszkańców niewiele się będzie liczyć...

Skwer im. Michała i Marii Radziwiłłów

W ubiegły czwartek, 13 lutego 2014 r., na 53. posiedzeniu Rady Dzielnicy Praga Północ nasi radni zdecydowaną większością głosów (choć niestety nie jednomyślnie) przyjęli uchwałę o wystąpieniu do Rady Miasta St. Warszawy z inicjatywą nadania skwerowi u zbiegu ulic Otwockiej i Kawęczyńskiej nazwy: Skwer imienia Michała i Marii Radziwiłłów.

Dalsze losy tej szczytnej inicjatywy zależeć będą od miejskich radnych, ale liczymy, że cała sprawa zakończy się pomyślnie i małżeństwo wielkich warszawskich filantropów doczeka się należnego im uhonorowania w praskiej przestrzeni publicznej, w bliskiej odległości od ich opus vitae, czyli Bazyliki Najświętszego Serca Jezusowego. 

Niewielki pod względem rozmiarów skwer stanowi jedno z ulubionych miejsc wypoczynku mieszkańców, studentów pobliskiej Wyższej Szkoły Menedżerskiej oraz osób odwiedzających rejon Bazyliki NSJ.

Fot. twoja-praga.pl

Małżeństwo Radziwiłłów szczególnie zasłużyło się dla prawobrzeżnej Warszawy. Znaczna część ich wspólnego majątku została wykorzystana do sfinansowania budowy kilku murowanych świątyń, których po tej stronie Wisły bardzo brakowało na początku XX w. Duże środki przeznaczyli również na działalność charytatywną, kulturalną i społeczną. To właśnie dla ich upamiętnienia ta część Pragi, otoczona z trzech stron torami kolejowymi, została nazwana Michałowem. 

Osoby odwiedzające okolice Bazyliki NSJ, jak i wszystkich mieszkańców zainteresowanych historią tych terenów serdecznie zapraszamy do zapoznania się z bardzo ciekawą  wystawą fotograficzną dotyczącą działalności Radziwiłłów i ufundowanej przez nich świątyni. Wystawa znajduje się w jednej z naw bocznych Bazyliki.

KMI

IV Dzień Michałowa - relacja

IV Dzień Michałowa już za nami. Bawiliśmy się  bardzo intensywnie z mieszkańcami Michałowa, Szmulek, Pragi i innych dzielnic przez sobotnie przed i popołudnie.

Tegoroczna impreza rozpoczęła się od startu zabytkowych samochodów uczestniczących w IV Praskim Rajdzie Pojazdów Zabytkowych. Później mieliśmy okazję wysłuchać dwóch koncertów Kapeli Praskiej, która właśnie dziś obchodziła jubileusz 25-lecia działalności. 

Mieszkańcy mogli wziąć udział w warsztatach ogrodniczych, poobserwować rzadkie gatunki ptaków żyjących w miejscowym parku (przeznaczonym z znacznym stopniu do wycinki z powodu projektowanej Trasy Świętokrzyskiej), rozsmakować się w słodkościach cukierni Krzysztofa Strzałkowskiego oraz praskich smakołykach przygotowanych przez Starą Pragę (pyzy były po prostu obłędne). 

Odbyła się mini Garażówka, a także konsultacje społeczne z mieszkańcami odnośnie dalszej roli Stadionu Narodowego i jego otoczenia w życiu mieszkańców Pragi.

Dodatkowo przez cały dzień otwarte było dla zwiedzających Warszawskie Muzeum Chleba. 
Dzień Michałowa nie byłby tak udany, gdyby nie bezinteresowne zaangażowanie wielu osób. Serdecznie dziękujemy (kolejność wymieniania całkowicie przypadkowa :):

• Agnieszce za przepiękny plakat,
• Natalii i Izie z Sie-je w Mieście,
• Panu Marianowi i Pani Grażynie z Warszawskiego Muzeum Chleba,
• Rafałowi i przyjaciołom ze Starej Pragi,
• Rodzinie Strzałkowskich,
• Panu Radkowi za kącik dla dzieci,
• Stowarzyszeniu Ptaki Polskie,
• Stowarzyszeniu Stado Baranów,
• Pani Alicji, autorce najnowszej książki o dziejach warszawskiej Pragi,
• Wyższej Szkole Menedżerskiej,
• Stowarzyszeniu Emmaus (Sklepowisko),
• Portalom twoja-praga.pl i zawinklem.pl za patronat medialny nad naszą imprezą,
• Domowi Kultury Praga,
• Bazylice Najświętszego Serca Jezusowego,
• Dzielnicy Praga Północ,
• Wszystkim wystawcom.

A nade wszystko mieszkańcom i gościom, którzy uczestniczyli w IV Dniu Michałowa oraz wszystkim członkom naszego Stowarzyszenia, bez których zaangażowania i determinacji tegoroczny Dzień po prostu by się nie odbył. 

Mamy nadzieję, że za rok impreza odbędzie się z jeszcze większym rozmachem. Tymczasem zamieszczamy kilka zdjęć z tegorocznego Dnia Michałowa. Więcej fotek znajdziecie na naszym Facebooku.