sobota, 28 lutego 2015

Najstarszy dom na Szmulkach ginie na naszych oczach

Przechodząc ulicą Radzymińską pewnie nie raz zwróciliście uwagę na szary parterowy dom znajdujący się pod numerem 49, w pobliżu skrzyżowania z ulicą Grodzieńską. Ten mocno nadwyrężony zębem czasu budynek jest prawdopodobnie najstarszą zachowaną budowlą na Szmulowiźnie i jednym z najstarszych budynków na całej Pradze.


Budynek, opisywany w przewodnikach turystycznych jako dworek, datowany jest na lata 1850-1875. Jest widoczny na miejskich planach z 1891 r. Właśnie w tym roku Szmulowizna została przyłączona do Warszawy. W okresie inkorporacji tych terenów budynek na Radzymińskiej 49 był jedną z nielicznych w tej części Pragi budowli murowanych (kolor różowy na poniższej mapie oznacza budynki murowane, a brązowy budowle drewniane).


O właścicielach i losach domu na Radzymińskiej wiemy niewiele. Nieprzerwanie od okresu międzywojennego funkcjonuje tam zakład fotograficzny. Budynek ma obecnie 8 właścicieli, którzy jednak nie okazują zbytniej troski o swoją własność. Mimo wpisu do rejestru zabytków (z lipca 1965 r.) budynek grozi zawaleniem. Ostrzegają o tym odpowiednie tabliczki. 


Na sąsiedniej posesji do ubiegłego roku stały opuszczone budynki usługowe, które zostały rozebrane na polecenie Urzędu Dzielnicy.




Najbardziej zniszczona jest tylna część budynku. Działka, na której stoi dworek, jest strasznie zaśmiecona.


Obecny stan budynku nie daje niestety dużych szans na jego ocalenie. A szkoda, bo budynek i działka na której się znajduje, mają naprawdę duży potencjał. Mogłoby tam powstać np. centrum aktywności lokalnej lub jakaś galeria wystawiennicza dla praskich artystów. Z kolei w ogrodzie na tyłach budynku mogłyby się odbywać spotkania z mieszkańcami i warsztaty plenerowe.

Marzenia...

KMI

sobota, 21 lutego 2015

"Trawnik w tym miejscu i tak jest rozjeżdżany przez samochody" - o parkowaniu na Tarchomińskiej i Nieporęckiej słów kilka

Tarchomińska i Nieporęcka to dwie lokalne ulice na Szmulowiźnie, na tyłach Konesera, które umożliwiają przejazd między Białostocką i Ząbkowską. Na obu ulicach dominuje zabudowa pierzejowa - na Tarchomińskiej to w większości stuletnie kamienice, na Nieporęckiej w ostatnich latach powstało kilka nowych inwestycji.

Tym co zaskakuje osoby odwiedzające obie ulice są parkujące samochody, które w ilości znacząco przekraczającej warszawskie normy zawładnęły przestrzenią chodników i miejsc, gdzie powinna rosnąć przyuliczna zieleń. Pisaliśmy o tym dwa lata temu, niestety od tamtego czasu sytuacja uległa pogorszeniu. 

Tak dziś wygląda Tarchomińska...










... a tak Nieporęcka.





Wiele z tych samochodów parkuje niezgodnie z przepisami, np. na przejściach dla pieszych lub tuż przed nimi. Ponadto na rozjeżdżanych regularnie poboczach od lat nie może wykiełkować nawet pojedyncze źdźbło trawy. 

Sytuacji nie zmienił przeprowadzony w pośpiechu w 2013 r. remont Tarchomińskiej. Za nieco ponad 18 tys. zł wykonano jedynie remont nawierzchni ulicy, pozostawiając pobocza w opłakanym stanie. O braku jakiejkolwiek małej architektury nawet nie wspominamy.

Czy jedynym rozwiązaniem sytuacji na Tarchomińskiej i na Nieporęckiej jest budowa miejsc parkingowych zamiast zieleni na poboczach, bo "trawnik w tym miejscu i tak jest rozjeżdżany przez samochody"? Niekoniecznie. Jednym z rozwiązań, które można wdrożyć jest zmiana organizacji ruchu i wprowadzenie na obu uliczkach ruchu jednokierunkowego. W takim przypadku część samochodów mogłaby parkować na jednym z pasów służących obecnie do jazdy. Ruch pojazdów mógłby odbywać się tak jak na poniższej mapie.


A dla tzw. niedzielnych, bądź nawet wakacyjnych kierowców (część samochodów stoi na obu ulicach bez ruchu od wielu miesięcy) polecamy dwa najbliższe strzeżone parkingi, zaznaczone żółtym krzyżykami. 

KMI

wtorek, 3 lutego 2015

Jak połączyć ze sobą Starą i Nową Pragę i czy kładka przez tory jest optymalnym rozwiązaniem?

Temat rozdzielającej Pragę bariery kolejowej, czyli torów linii wołomińskiej był w ubiegłym roku kilka razy poruszany na naszym blogu. Pisaliśmy o problemach, na jakie napotykają piesi, aby ją pokonać, a także o braku pomysłów tak miasta, jak i użytkownika przylegających do linii terenów, czyli PKP, na ich zagospodarowanie. Ubiegły tydzień dał prażanom nadzieję, że trwający od kilkudziesięciu lat marazm związany z brakiem dogodnego połączenia przez tory pomiędzy Starą i Nową Pragą wreszcie się zakończy. Media doniosły, że poza przywróceniem przejścia dla pieszych przez Al. Solidarności (o które m.in. walczyliśmy) miasto chce wybudować kładkę nad torami, która ma połączyć osiedle na Białostockiej z Al. Solidarności właśnie. 

Bezpieczne przejście przez tory, z automatycznie sterowanymi bramami. 

Obecnie piesi mogą w legalny sposób przekroczyć na Pradze linię wołomińską w dwóch miejscach. Na tyłach Dworca Wileńskiego kilka lat temu kolejarze udostępnili pieszym przejście służbowe. W godzinach wieczornych i nocnych (a także w dni świąteczne, gdy CH "Wileńska" jest zamknięte) można tym przejściem dojść do peronów Dw. Wileńskiego od strony ulicy Białostockiej. Drugie przejście dla pieszych funkcjonuje w ciągu ulicy Kosmowskiej. Niestety spękana nawierzchnia chodnika utrudnia poruszanie się tamtędy osobom niepełnosprawnym, czy rodzicom z wózkami dziecięcymi.  

Jako rozwiązanie problemów pieszych miasto, a w ślad za nim, redakcja Gazety Stołecznej wskazuje budowę kładki nad linią wołomińską. Koszt budowy takiej kładki oscyluje jednak w granicach 5-6 mln zł. W dodatku kładki mają sporo wad i stwarzają różne problemy:
  • trudność pokonania schodów (jeśli nie ma wind, jak na kładce przy Naczelnikowskiej)
  • długi czas budowy
  • problem z bezpieczeństwem na kładkach w godzinach wieczornych i nocnych
  • koszty konserwacji wind
  • problem z utrzymaniem czystości w windach
  • ogromny problem dla osób niepełnosprawnych i starszych w momencie awarii wind
  • częste awarie wind


Czy kładka zatem będzie rozwiązaniem najbardziej optymalnym pod względem kosztowym i funkcjonalnym? Przykłady różnych miast poza naszymi granicami pokazują, że piesi mogą pokonywać tory w zupełnie inny sposób.

Jednym ze sposobów bezpiecznego i wygodnego przekraczania torów, jaki zaobserwowaliśmy m.in. w Wielkiej Brytanii są przejścia dla pieszych z automatycznie sterowanymi bramami i sygnalizatorami świetlano-dźwiękowymi, które informują pieszych o zbliżającym się pociągu.
Co istotne, takie przejścia budowane są na poziomie torów. 



Przejścia dla pieszych mają gumową nawierzchnię nakładaną na tory. Tak, aby piesi mogli wygodnie po nich chodzić.



Gumowa powierzchnia, umożliwiające wygodne chodzenie po torach
Budowa tego typu przejść ma sporo zalet: 
  • szybsze przejście = krótsza droga do pokonania dla pieszego
  • tańsze w budowie i utrzymaniu
  • przejście bez wind, które się psują
  • bez schodów - czyli bez problemu dostępne również dla osób niepełnosprawnych i starszych, a także rowerzystów
  • mniejsza bariera "psychologiczna", niż przy przechodzeniu przez kładkę (rampę)
  • mniejsza konstrukcja w porównaniu z kładką = mniejsza terenochłonność konstrukcji
  • szybsza budowa niż w przypadku kładki
  • blisko 40 razy mniejszy koszt budowy:  


Poniżej przedstawiamy mapę z naszą propozycją budowy nowych przejść przez tory linii wołomińskiej oraz przez Al. Solidarności.

Legenda:
zielony - przejścia istniejące
czerwony - postulowane przejścia do budowy w pierwszej kolejności
żółty - postulowane przejścia do budowy w dalszej kolejności
niebieski - obiecane przez Miasto przejście  przez al. Solidarności przy ul. Rzeszotarskiej

Po najechaniu myszką na przejście i kliknięciu można zobaczyć szczegółowy opis.




Koszt kładki dla pieszych to 5-6 mln złotych. Dla porównania to:
  • dwa razy więcej niż wynosi tego roczny budżet partycypacyjny.
  • tyle co remont pięknej kamienicy na Pradze przy Markowskiej 16 (link)
  • ponad 4 razy więcej niż budżet partycypacyjny z roku 2014.

Za cenę budowy jednej kładki przez tory moglibyśmy wybudować:
  • cztery nowe bezpieczne przejścia dla pieszych przez tory (+remont istniejącego przy Dw. Wileńskim) (ok. 1 mln)
     oraz
  • dwa nowe przejścia dla pieszych z sygnalizacją przez al. Solidarności (ok. 2 mln)
Zestaw takich przejść usprawniłby w dużo większym stopniu komunikację pieszą miedzy Nową a Starą Pragą, niż jedna kładka której koszt jest dużo wyższy (ok. 3 mln - przejścia vs 5 mln - kładka). Pozostałą kwotę można przeznaczyć na przejście przy Rzeszotarskiej (jeżeli miasto nadal nie znajdzie na nie pieniędzy....)

Więcej na temat projektowania bezpiecznych przejść przez tory można znaleźć pod tym linkiem (s. 15-29).

KMA/KMI

sobota, 31 stycznia 2015

Ząbkowska deptakiem, a co dalej?

W pierwszych dniach stycznia prascy społecznicy (w tym członkowie naszego stowarzyszenia) związani z Targową dla Ludzi przygotowali i złożyli pismo z postulatem sezonowego zamykania dla ruchu samochodowego brukowanego odcinka ulicy Ząbkowskiej (między Targową, a Brzeską).

Projekt wprowadzenie preferencji dla ruchu pieszego na Ząbkowskiej popieramy od dawna. 
Publicznie jego założenia przedstawialiśmy m.in. podczas debaty transportowej na Pradze Północ, która odbyła się w grudniu 2013 roku. 



Tym bardziej cieszymy się, że pomysł zyskał szerokie poparcie. Pod pismem dotyczącym sezonowego zamykania brukowanego, ok. 200-metrowego odcinka Ząbkowskiej podpisali się m.in.:
  • przedsiębiorcy i restauratorzy prowadzący na Ząbkowskiej swoje interesy,
  • radni Dzielnicy Praga Północ,
  • nowy Burmistrz  Pragi Północ Paweł Lisiecki,
  • przedstawiciele działających na Pradze organizacji samorządowych zajmujących się jakością przestrzeni publicznej.
Sezonowe zamykanie brukowanej Ząbkowskiej z jednej strony zredukuje hałas negatywnie oddziaływający na mieszkańców, a z drugiej powinno zachęcić Prażan i turystów do spojrzenia na tę ulicę na nowo, z perspektywy pieszych.
Rodzi się przy tej okazji pytanie w jaki sposób władze naszego miasta, czy dzielnicy planują zachęcić do przyjścia na Ząbkowską. Czy coś jest planowane np. na weekend majowy? A może na Noc Pragi? Dobrą okazją będzie też organizacja kolejnej edycji Dni Ząbkowskiej, które wyglądały tak:









Istnieją też inne sposoby, aby zachęcić ludzi do przyjścia na Ząbkowską. Warto zadbać o estetykę całej przestrzeni, w tym odpowiedni kształt i wystrój ogródków kawiarnianych, które z pewnością się pojawią, o ile Ząbkowska choć na chwilę zostanie oddana we władanie pieszym.

Przydałyby się też mapy promujące zabytki ulicy Ząbkowskiej, których adresatami byliby nie tylko turyści odwiedzający naszą dzielnicę, ale też mieszkańcy Pragi. Mapy które przyciągnęłyby ludzi na Ząbkowską, a także zachęciłyby do spacerów i zobaczenia Starej Pragi, Szmulek, czy Michałowa. Mamy nadzieję, że Wydział Kultury Urzędu Dzielnicy zaangażuje się w tego rodzaju promocję.

KMA/KMI

niedziela, 25 stycznia 2015

Praga też kiedyś miała swój "Bristol"

Dawno, dawno temu, pośród drewnianych domów Szmulowizny wybudowano kamienicę, która do dziś pozostaje, mimo coraz słabszej ludzkiej pamięci, symbolem architektonicznego piękna tej części Pragi. Kamienica przetrwała dwie wojny światowe, a zniknęła z powierzchni ziemi w wyniku bezsensownych decyzji planistycznych podjętych z początkiem lat 70., których widocznym efektem są bloki z wielkiej płyty wzniesione między ulicami Radzymińską i Siedlecką, wpisane na trwałe w krajobraz Szmulowizny i Michałowa.

Kamienica, którą wielu mieszkańców tej części Pragi nazywało "Praskim Bristolem", bo swoim rozmachem i bogatymi dekoracjami nieco przypominała stojący przy Krakowskiem Przedmieściu luksusowy hotel, wybudowana została w 1909 roku u zbiegu ulic Łochowskiej z Siedlecką dla Jana (Józefa) Klatczyńskiego, znanego praskiego kamienicznika, właściciela m.in. słynnego "zameczku" na Ząbkowskiej 37. 

Wygląd fasady "Bristolu" Klatczyńskiego znamy w zasadzie z jednego zdjęcia autorstwa amerykańskiego fotografa Juliena Bryana, który przebywał w tych okolicach we wrześniu 1939 roku (na zdjęciu Bryana kamienica widoczna jest w prawym górnym rogu fotografii)...



...a także z rysunku Mariana Stępnia, datowanego na 1969 rok.



Warto zacytować opis budynku, którego autorem jest znany varsavianista Jarosław Zieliński:

"Trzypiętrowy budynek miał dwuosiowy ścięty narożnik, ujęty płytami boni i poprzedzony w parterze przybudówką z tarasem piętra, otoczonym tralkowo-cokołową balustradą. Po środku tej elewacji nad oknami drugiego piętra znajdowała się kolista nisza z popiersiem A. Mickiewicza, nad trzecim piętrem zaś biegł fryz wypełniony rzymskimi cyframi daty budowy kamienicy. Ponad gzymsem głównym zaprojektowano belwederek z czterema oknami od strony narożnika, ujętymi na skrajach kanelowanymi lizenami. Gzyms wieńczący w połowie długości był wyoblony ku górze i otaczał cyferblat zegara. W elewacjach bocznych belwederek miał tylko po jednej osi. W 11-osiowej elewacji od strony Łochowskiej znajdował się asymetryczny pozorny ryzalit trójosiowy, natomiast w nieco dłuższej elewacji od ul. Siedleckiej - dwa takie ryzality". (za: "Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy", t. 9, s. 192).

"Praski Bristol", z charakterystycznym podwórkiem-studnią, jest dobrze widoczny na zdjęciu lotniczym z 1945 roku. Kamienica Klatczyńskiego została oznaczona żółtym kołem, czerwone strzałki i krzyżyk wskazują inne charakterystyczne obiekty: kamienicę tramwajową na Kawęczyńskiej 16, zajezdnię tramwajową "Praga" oraz drewniak na Kawęczyńskiej 26.



A tak wygląda okolica na zdjęciu lotniczym z 2014 r. 



Stoi Kawęczyńska 16, nadal działa zajezdnia, jest i drewniak. Tylko kamienicy Klatczyńskiego już nie ma. Została wyburzona w 1971 roku w związku z budową osiedla Szmulowizna II.
W miejscu "Bristolu" od 2005 r. stoi parterowy budynek mieszczący jedyny w okolicy punkt poboru wody oligoceńskiej. 



Ciekawe, ilu współczesnych mieszkańców Szmulek i Michałowa wie, co stało kiedyś w miejscu źródełka. Jeśli ktoś z szanownych czytelników mieszkał w "Bristolu", bądź ma krewnych/znajomych, którzy tam mieszkali, prosimy o przesyłanie takich informacji, gdyż planujemy upamiętnienie tej kamienicy w przestrzeni Pragi. Będziemy również wdzięczni za udostępnienie zdjęć kamienicy Klatczyńskiego, które przetrwały w prywatnych kolekcjach.

KMI

czwartek, 22 stycznia 2015

Czy trzy ostańce z ulicy Łomżyńskiej ożyją?

Ulica Łomżyńska to jedna z najdziwniejszych ulic na Pradze. Podzieloną na dwa odcinki - krótszy, przylegający do Radzymińskiej i dłuższy, biegnący do Grajewskiej - ulicę z jednej strony wyznacza pierzeja przedwojennych kamienic, a z drugiej wysokie peerelowskie bloki. Łomżyńską wytyczono ok. 1890 r., nazwa ulicy, jak większość nazw ulic na Szmulkach i Michałowie zgodnie z obowiązującymi tu zasadami pochodzi od Łomży, miasta położonego na północny wschód od Warszawy.

Tak Łomżyńska wyglądała w 1945 roku...


a tak wyglądała prawie 70 lat później.


Czerwone krzyżyki wskazują położenie najsłynniejszych obecnie budynków na Łomżyńskiej, czyli trzech kamienic-ostańców pod numerami 18, 20 i 26. Wszystkie trzy budynki od wielu lat stoją puste i straszą opłakanym stanem technicznym. Decyzję o ich wyłączeniu z eksploatacji podjęły władze jeszcze w 1975 r., chociaż ostatni lokatorzy Łomżyńskiej 18 wyprowadzili się, czy też zostali wyeksmitowani jakieś 2 lata temu.


Dlaczego piszemy dziś o ostańcach z Łomżyńskiej? Powód jest prosty, a jest nim rewitalizacja Pragi, a konkretniej plany Ratusza, aby trzy kamienice na Łomżyńskiej wyremontować i przeznaczyć na TBS.

Mamy nadzieję, że te plany się ziszczą i że rozsypujące się dziś budynki zostaną uratowane. Przy okazji marzy nam się, aby w ramach remontu kamienicom został przywrócony ich dawny blask, którego ślady są do chwili obecnej widoczne na fasadach.

Zacznijmy od Łomżyńskiej 26, która jako jedyna zachowała sporą część elewacji. To wybudowana w latach 1911-1912 kamienica Berka Gajtlera. Budynek został poważnie uszkodzony we wrześniu 1939 r., ale dziś jego wygląd zewnętrzny budzi "najmniej" zastrzeżeń.


Fasada kamienicy Łomżyńska 26 w pełnej okazałości. O tym jak piękny musiał to być dawniej budynek świadczą ozdobne elementy fasady (wieńce, girlandy) oraz pozostałości żeliwnych balkonów.






W przypadku remontu tej kamienicy ekipom konserwatorskim byłoby najłatwiej odtworzyć historyczny wygląd budynku. Tego samego nie da się niestety powiedzieć o Łomżyńskiej 20, czyli wybudowanej pod koniec XIX stulecia kamienicy Mordki Hildebrandta, Mendla Wolmana i Mordki Holzberga. Budynek obecnie pozbawiony jest tynków i większości, poza kilkoma balkonami, dekoracji.




Przepiękne żeliwne balkony, które mogłyby służyć za wzorzec do rekonstrukcji balkonów w pozostałych kamienicach.



Ślepy zaułek między kamienicami nr 18 i 20. Dawniej biegł tędy łącznik między Łomżyńską i Łochowską. 

Łomżyńska 18, to wybudowana w latach 1907-1908 kamienica należąca do Franciszka i Longiny Karwowskich, ostatni z trzech ostańców. Choć była najdłużej zamieszkiwana z całej trójki, na zewnątrz zachowało się najmniej elementów ozdobnych (w zasadzie tylko resztki ażurowych wsporników do balkonów).



Kamienice nr 18 i 20 wykorzystywane były w ostatnich latach przez artystów ulicy. Na obu do dziś zachowały się instalacje artystyczne o intrygujących nazwach - mural "Marchewka z groszkiem" i instalacja przestrzenna "Fanatyczni wyznawcy warzyw". 

KMI